Romeins Cuijk

Opgraven, of toch liever onder water?

Moeten de restanten van een Romeinse aanlegsteiger of loskade in de Maas bij Cuijk uit de eerste eeuwen van onze jaartelling onder water bewaard blijven of moeten ze toch eindelijk eens opgegraven worden? Hiernaar wordt dit jaar onderzoek (kosten 15 mille) gedaan. De resultaten van het onderzoek moeten later dit jaar bekend zijn, waarna in december nog het laatste woord aan de gemeenteraad van Cuijk is hoe verder. Vooronderzoek heeft opgeleverd dat het scenario ‘beschermen’ naar verwachting 75.000 tot 140.000 euro kost. De opgraaf-optie is flink wat duurder met 210.000 tot 320.000 euro. Gisteravond was hierover in de raadzaal van Cuijk een presentatie. In het komende onderzoek zou ook meegenomen moeten worden hoe het gebied bij de Maaskade het best toeristisch in de markt gezet kan worden. Cuijk is de laatste tijd bezig met een inhaalslag om de eigen Romeinse geschiedenis ‘beleefbaar’ te maken, beter voor het voetlicht te brengen. Museum Ceuclum heeft recent nog een flinke opknapbeurt ondergaan en afgelopen najaar is er aan de Maasstraat een nieuw archeologisch centrum geopend met een expozaal van 40 vierkante meter, in een voor 1 ton vertimmerd pand.

Beeld
Mocht de historische vondst in de Cuijkse Maas onder water blijven, dan moet er op de kade ‘iets gedaan’ worden. Een gebouwtje, een beeld of Romeinse stenen erbij, is al eens voorzichtig geopperd. Er is zekere haast geboden, omdat de vondsten worden bedreigd door erosie. Hogere stroomsnelheid van het Maaswater in de herfst en winter en golfslag door passerende schepen bedreigen het rijksmonument.

Stuwongeluk
Amateurarcheologen van de Stichting Mergor en Mosam, onderdeel van de Landelijke Werkgroep Archeologie Onderwater, ontdekten in 1989 dat in Cuijk naast een Romeinse brug er ook een (houten) kade moet zijn geweest. De eikenhouten palen die nog in de grond zitten kwamen ruim een jaar geleden, toen het Maaspeil ineens zeker 3 meter zakte door het stuwongeluk bij Grave, zo’n 10 centimeter bloot te liggen. De locatie aan de Cuijkse Maaskade is een rijksmonument en wordt Gebied 6.000 genoemd. Deze plek ligt tot 4,5 meter uit de kade en omvat bijna 700 vierkante meter. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed wilde begin 2017 al het eerste onderzoek gaan doen. Maar dat lukte niet, omdat het Maaspeil na het ongeval bij de Graafse stuw sneller dan verwacht weer ging stijgen. In ons land zijn, aldus onderzoekers en deskundigen, Romeinse kade- of havenwerken heel bijzonder. Dit in combinatie met het castellum en de Romeinse brug bij Cuijk van een kleine 2.000 jaar geleden maken van Cuijk een uniek Romeins complex.

Scheepvaart
Het lijkt, aldus het gemeentebestuur van Cuijk, voor de hand te liggen om straks voor het goedkopere beschermscenario te kiezen. Maar Rijkswaterstaat, verantwoordelijk voor een ongehinderde doorgang van het scheepvaartverkeer, ook op de Maas bij Cuijk, zal niet akkoord gaan, is de verwachting. De minister zet op zijn beurt, want de staat is eigenaar van de rivierbodem, ook druk op de ketel in Cuijk. Omdat je als gemeente in dit soort situaties met beschermde rijksmonumenten, met een structurele oplossing moet komen. De restanten van de steigerpalen waren te zien toen begin 2017 de Maas laag stond door het stuwongeval.